ابو القاسم سلطانى
80
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تاريخچه : منشاء اوليه گياه مكزيك و امريكاى مركزى مىباشد و بوميان آنجا متجاوز از هفت هزار سال است كه آن را كشت مىنمايند . در اوائل قرن شانزدهم به وسيله كريستف كلمب به اسپانيا برده شده و به زودى در منطقه مديترانه كشت گرديده است . امروزه نيز كشت آن در جنوب اروپا بيشتر رواج دارد به هر صورت گياه از جنوب اروپا به ساير مناطق راه يافته است . كولپپر حدود 1650 ميلادى آن را توصيف كرده و طبيعت آن را گرم و خشك دانسته و تقريبا همان اثرات درمانى كه امروزه براى آن قائل مىباشند ذكر نموده است ( Culpeper's p : 268 ) . كشت گياه از حدود 1930 ميلادى در ايران رواج دارد . آغاز شناخت و مصرف آن بعد از مقتول شدن ناصر الدين شاه مىباشد . از آنجا كه تاريخچه ، تركيبات شيميائى و اثرات درمانى اين گياه و Capsicum annuum يكى مىباشد از شرح مجدد خوددارى مىشود . براى اطلاع به كد 1203 ذيل فلفل فرنگى مراجعه شود . فقط اضافه مىنمايد كه معمولا براى سردى پا و دست مقدارى از پودر ميوه را در جوراب مىريزند مشروط بر اينكه زخمى در پا وجود نداشته باشد . ضمنا از ميوههاى اين گياه در دامپزشكى به صورت پودر بهعنوان محرك معده ، ضد نفخ و از خارج جهت روياندن مو به شكل تنتور استفاده مىشود براى اين منظور از پودر براى گاو و اسب مقدار 4 - 3 و براى سگ 3 - 06 ، 0 گرم و از تنتور براى گاو و اسب 15 - 8 ميلىليتر و سگ 1 - 3 ، 0 ميلىليتر به صورت رقيق شده با آب استفاده مىشود . گياه را در مصر فلفل اخضر و شطه و بعضى كشورهاى عربى آن را دار فلفل و فلفل احمر و به پارسى فلفل سبز ( ميوه نارس ) ، فلفل قرمز ( ميوه رسيده ) ، فلفل فرنگى و فلفلمويه مىنامند . توجه : بادار فلفل و فلفلمويه طب سنتى كه رازى ، ابن سينا ، ابو ريحان و ديگران از آن استفاده درمانى مىنموده اند فرق دارد و در كليه كتب قديم اعم از ادويه مفرده و قرابادينها منظور از دار فلفل ميوه و فلفلمويه ريشه درختچه يا بوتهاى است كه نام علمى آن Piper longum L . و مترادف آن Chavica roxburghii Miq مىباشد كه بومى هند است و به سانسكريت آن را Trirana , Pippali و به هندى Pipli و Pippilimool مىنامند . Code - 1214 ترتيزك تلخ Cardamine amara L . گياهى است چندساله ، با ساقه ايستاده ، علفى ، منشعب بدون كرك به ارتفاع 20 تا 50 سانتيمتر از خانواده Cruciferae داراى برگهاى شاخهاى ، تعداد برگچهها متعدد ، گل سفيد يا سفيد شيرىرنگ ، نسبته بزرگ مجتمع در خوشه ، ميوه خرجين .